Kupujesz mieszkanie, sprzedajesz dom albo szykujesz ogłoszenie najmu? Wśród dokumentów coraz częściej pojawia się świadectwo charakterystyki energetycznej. Dla wielu osób to nadal „papier od wszystkiego”, ale w rzeczywistości ma jasno określony cel: pokazać, ile energii potrzebuje budynek lub lokal do normalnego użytkowania. I co ważne – w wielu sytuacjach jest to wymóg prawny, a nie wybór.
Czym jest świadectwo charakterystyki energetycznej?
To dokument, który opisuje zapotrzebowanie na energię w budynku lub lokalu. Uwzględnia m.in. energię na ogrzewanie, wentylację, przygotowanie ciepłej wody, a czasem także chłodzenie. W świadectwie pojawiają się wskaźniki, które ułatwiają porównanie nieruchomości, np.:
-
EU – energia użytkowa,
-
EK – energia końcowa,
-
EP – nieodnawialna energia pierwotna,
-
informacja o emisji CO₂ i udziale OZE (jeżeli dotyczy).
Dzięki temu kupujący lub najemca może lepiej ocenić przyszłe koszty zużycia energii.
Kiedy świadectwo jest obowiązkowe?
Obowiązek dotyczy przede wszystkim sytuacji rynkowych, czyli wtedy, gdy nieruchomość trafia do obrotu. Najczęściej chodzi o:
-
sprzedaż domu, mieszkania, lokalu użytkowego,
-
najem domu, mieszkania, lokalu.
W skrócie: jeśli zawierasz nową umowę sprzedaży albo najmu, powinieneś zapewnić świadectwo dla sprzedawanej lub wynajmowanej nieruchomości (budynku albo konkretnego lokalu).
Kiedy nie trzeba świadectwa?
Są sytuacje, gdy świadectwo nie jest wymagane. Typowe przykłady:
-
korzystasz z mieszkania lub domu wyłącznie na własne potrzeby i nie sprzedajesz ani nie wynajmujesz,
-
nieruchomość należy do grup zwolnionych przepisami, np. wybrane obiekty zabytkowe, miejsca kultu, część budynków przemysłowych lub gospodarczych bez instalacji zużywających energię (poza oświetleniem), a także niektóre małe budynki wolnostojące.
W razie wątpliwości warto sprawdzić, czy dana nieruchomość mieści się w katalogu wyjątków. Tu liczy się status obiektu i sposób użytkowania, nie tylko jego metraż.
Co trzeba zrobić przy sprzedaży i najmie?
Przy sprzedaży świadectwo należy przekazać nabywcy przy sporządzaniu aktu notarialnego. Notariusz zwykle odnotowuje fakt przekazania dokumentu.
Przy najmie świadectwo przekazuje się najemcy przy zawarciu umowy. Dokument może być w formie papierowej albo jako wydruk, jeśli został wystawiony elektronicznie.
Jest jeszcze jeden obowiązek, o którym wiele osób dowiaduje się za późno: w ogłoszeniach sprzedaży i najmu trzeba podawać wybrane dane z posiadanego świadectwa (np. wartości wskaźników). Jeśli nie masz świadectwa, trudno spełnić ten warunek poprawnie.
Jak długo świadectwo jest ważne?
Standardowo świadectwo jest ważne 10 lat od dnia sporządzenia. Może jednak stracić ważność wcześniej, jeśli wykonasz prace, które zmieniają parametry energetyczne, na przykład:
-
ocieplenie ścian lub dachu,
-
wymianę okien,
-
wymianę źródła ciepła,
-
modernizację instalacji.
Po takich zmianach lepiej zamówić nowe świadectwo, bo stare nie będzie odzwierciedlało stanu nieruchomości.
Kto może wystawić świadectwo i jak je zweryfikować?
Świadectwo sporządza osoba z odpowiednimi uprawnieniami, wpisana do wykazu prowadzonego przez administrację. Wystawione świadectwa trafiają do centralnego rejestru, co ułatwia weryfikację numeru dokumentu i podstawowych danych.
Co grozi za brak świadectwa?
Brak przekazania świadectwa przy transakcji może skończyć się grzywną (w praktyce najczęściej mówi się o karach do kilku tysięcy złotych). Poza sankcją finansową jest też ryzyko sporu z kupującym lub najemcą, gdy dokument nie został przekazany mimo obowiązku.
Podsumowanie
Świadectwo charakterystyki energetycznej jest obowiązkowe głównie wtedy, gdy sprzedajesz albo wynajmujesz nieruchomość. Nie dotyczy każdego właściciela „na co dzień”, ale jeśli planujesz transakcję, lepiej nie zostawiać tego na ostatnią chwilę. To dokument, który porządkuje informacje o zużyciu energii, ułatwia porównanie ofert i pomaga uniknąć problemów przy umowie